Hành động của con người: Một luận thuyết về kinh tế

Tác giả:Ludwig von Mises
Nội dung tóm tắt:


Steven Horwitz – Nói về cuốn Hành động của người

Xem tại: http://www.thefreemanonline.org/headline/on-human-action/

Thật khó mà tóm tắt được một trong những tác phẩm quan trọng nhất và một trong những tác phẩm dài nhất viết về kinh tế học trong thế kỉ XX trong một bài báo. Ba nhận thức cốt lõi cũng là ba điểm nhấn của nó là: tính chất chủ quan của giá trị, hiểu biết và sự lựa chọn của con người; thị trường như một quá trình và vai trò của thị trường trong việc tạo thuận lợi cho sự hợp tác rộng khắp.

Đối với Mises, nghiên cứu kinh tế, như đầu đề tác phẩm, là hành động của con người. Hành động, như ông biện luận, là nền tảng làm cho chúng ta trở thành con người: Chúng ta luôn luôn ở trong tình trạng “cảm thấy bất an”, một trạng thái mà chúng ta muốn rũ bỏ thông qua các hành động. Chúng ta thực hiện những hành động nào và hành động vào lúc nào phụ thuộc vào cách đánh giá mang tính chủ quan của chúng ta về mục tiêu mà chúng ta muốn đạt và phương tiện tốt nhất nhằm đạt được những mục tiêu đó. Kiến thức mà chúng ta có trong đầu là kiến thức duy nhất của chúng ta. Và nó nói cho ta biết chúng ta đánh giá mục tiêu và phương tiện như thế nào. Điều đó, đến lượt nó, lại đưa chúng ta tới những lựa chọn mà chúng ta làm. Quá trình này không phải là quá trình cơ học hay tự động. Nó đòi hỏi hành động có nhận thức. Đối với Mises xuất phát điểm của tòan bộ phân tích kinh tế chính là quá trình mang tính chủ quan từ hiểu biết tới đánh giá, tới lựa chọn-trong-hành động.

Bắt đầu bằng tính chất chủ quan của kiến thức, đánh giá và lựa chọn, Mises cố gắng lí giải một cách đầy đủ môn kinh tế học, từ những khái niệm căn bản như giá cả xuất hiện như thế nào, lựa chọn và hối đóai; đến chu kì kinh doanh; đến những vấn đề khác nhau khi chính phủ can thiệp và sự bất khả thi của kế họach hóa xã hội chủ nghĩa. Trong tất cả những trường hợp đó, nhận thức sáng suốt trung tâm vẫn là thị trường không phải là “nơi chốn hay sự vật” mà là một “quá trình”. Thị trường, đặc biệt là thị trường trao đổi tài sản tư lấy tiền, bao giờ cũng là cách để người ta cải thiện hòan cảnh theo nhận thức của mình. Thị trường không phải đơn giản là nơi người tiêu dùng và nhà sản xuất gặp nhau nhằm tối đa hóa tiện ích và lợi nhuận của mỗi bên trên cơ sở giá cả “định sẵn”. Đối với Mises, thị trường không phải là cỗ máy nhằm tối đa hóa mà là quá trình trao đổi, học hỏi, phát triển và hợp tác đầy năng động.

Khám phá thông qua cạnh tranh

Tương tự như người học trò F. A. Hayek của mình, Mises coi cạnh tranh nói riêng là “thủ tục khám phá”, trong đó người sản xuất tìm ra nhu cầu của người tiêu dùng và làm sao sản xuất được sản phẩm như thế với giá thấp nhất. Đấy là kết quả của họat động kinh doanh có ý thức, là sự đánh giá một cách tích cực hiện tại và tương lai nhìn thấy được trong thế giới rộng lớn, nhưng không chắc chắn. Tính tóan kinh tế trên cơ sở giá cả bằng tiền là quá trình, nhờ đó chúng ta có thể nhìn thấu màn sương mù của sự bất định đó và đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng. Thị trường được mô tả trong Human Action là một phần của cuộc đấu tranh rộng lớn hơn của con người nhằm chiến thắng sự ngu dốt.

Điều thị trường có thể làm là hợp tác xã hội – thực ra là nền văn minh, như chúng ta biết. Đối với Mises, phân công lao động và quá trình chuyên môn hóa/trao đổi không chỉ là nguồn gốc của phát triển kinh tế và cải thiện đời sống của hàng tỉ người mà còn là nguồn gốc của những mối quan hệ sâu sắc hơn giữa con người với nhau. Phân công lao động một cách tinh vi hơn nghĩa là đưa chuyên môn hóa hẹp hơn và sự tin cậy cao hơn vào quá trình trao đổi những thứ chúng ta muốn mua. Điều này có nghĩa là người ta phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc hơn, đến lượt nó, điều đó lại làm mất đi ước muốn bạo lực và chiến tranh. Thị trường khuyến khích chúng ta hợp tác chứ không phải là cướp bóc, và trong khi làm như thế, nó đồng thời giúp chúng ta tạo lập nền văn minh hòa bình. Thị trường mà Mises gọi là “Quy luật của sự hợp tác” là chìa khóa cho sự hợp tác xã hội.

Bất đồng với những xu hướng


Quan điểm bao trùm của Mises về kinh tế và vị trí của nó trong xã hội trái ngược hẳn với những trường phái kinh tế thời ông. Trong cùng năm xuất bản cuốn Human Action thì cuốn Foundations of Economic Analysis của Paul Samuelson cũng được xuất bản và chính nó đã quyết định giọng điệu của môn kinh tế học trong phần còn lại của thế kỉ XX. Nói chung, tác phẩm này coi kinh tế học là vấn đề kĩ thuật của sự tối đa hóa do những tác nhân biết tuốt trong trạng thái cân bằng. Vì nhiều lí do phức tạp, nhất là quan điểm của Samuelson hợp với chính sách can thiệp thời hậu chiến (Thế chiến II –ND), quan điểm kĩ thuật đã chiến thắng và trường phái Áo của Mises ở trong tình trạng hấp hối suốt gần 7 thập niên.

Nhưng những hạt giống do Mises gieo cùng với tác phẩm mà tôi sẽ thảo luận trong tuần tới đã tạo ra nền tảng cho sự nở rộ của trường phái kinh tế Áo trong những năm 1970, cuốn sách thứ 3 mà tôi muốn bàn được xuất bản trong thời gian này.

Human Action là một trong những thành tựu vĩ đại nhất trong những môn khoa học xã  hội và có thể là chuyên luận có giá trị nhất viết về kinh tế học trong thế kỉ XX. Sự phục hồi của tư tưởng thị trường tự do và sự gia tăng - ít nhất là trong thời gian gần đây – quyền tự do kinh tế trên khắp thế giới phần lớn là nhờ công của Mises và Human Action.

Steven Horwitz is Giáo sư Kinh tế tại Đại học St. Lawrence và là tác giả cuốn Nền tảng vi mô và kinh tế vĩ mô: Nhìn từ khía cạnh kinh tế  Áo (Microfoundations and Macroeconomics: An Austrian Perspective).

Doimoi.org

gỗ nhân tạo conwood,gỗ conwood,sàn gỗ ngoài trời,gỗ ngoại thất

máy phát điện,máy phát điện dân dụng, máy phát điện gia đình, máy phát điện nhập khẩu