Pháp nhân phạm tội cũng bị xử lý hình sự

Theo dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) ngày 12-10-2014, phần chung, vừa được Bộ Tư pháp công bố để lấy ý kiến đóng góp, không chỉ cá nhân mà pháp nhân phạm tội cũng phải chịu trách nhiệm hình sự.


Sẽ buộc tội pháp nhân

Theo Bộ Tư pháp, Bộ luật Hình sự hiện hành chỉ "xử" được các cá nhân phạm tội - chưa "xử" được các pháp nhân phạm tội -  nên các cơ quan chức năng rất lúng túng khi tội phạm là pháp nhân.

Sự kiện Công ty Vedan xả thải "giết chết" sông Thị Vải (phát hiện năm 2008) là một ví dụ. Khi đó, Bộ Công an cùng Bộ Tài nguyên Môi trường đã chứng minh được hành vi vi phạm pháp luật của pháp nhân Vedan nhưng không có cơ sở pháp lý để xử lý hình sự Vedan.

Chuyện Công ty Hào Dương gây ô nhiễm môi trường sông Đông Điền (Nhà Bè, TPHCM) mới đây cũng vậy. Dù hành vi vi phạm pháp luật về môi trường của Hào Dương xảy ra nhiều lần, gây thiệt hại nặng nề về môi trường, dư luận bức xúc nhưng cơ quan chức năng không thể  xử lý hình sự công ty này được, vì... chưa có quy định pháp luật.

Để "bịt" kẽ hở này, Bộ Tư pháp đã đưa vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nguyên một chương mới với tên gọi "Những quy định đối với pháp nhân phạm tội" (chương XI).

Về nguyên tắc xử lý, Bộ Tư pháp đưa ra hai phương án truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân. Phương án thứ nhất, chỉ truy cứu khi có đủ hai điều kiện (i) hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân; (ii) hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân. Phương án thứ hai, chỉ truy cứu khi có đủ hai điều kiện: (i) hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân; (ii) hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân.

Đồng thời, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân có liên quan đến việc thực hiện tội phạm.

Việc xác định khung hình phạt đối với pháp nhân căn cứ theo khung hình phạt áp dụng đối với cá nhân.

Cũng có hai phương án về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Phương án thứ nhất, pháp nhân chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm về môi trường và một số tội phạm khác do bộ luật này hoặc luật khác quy định. Phương án thứ hai, pháp nhân chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm về môi trường và một số tội phạm khác do bộ luật này hoặc luật khác quy định.

Mức án nào cho pháp nhân?

Khi pháp nhân phạm tội cũng bị xử lý hình sự thì hình phạt được áp dụng như thế nào, có phải bỏ tù pháp nhân - bỏ tù doanh nghiệp?

Hình phạt áp dụng với pháp nhân gồm hình phạt chính và hình phạt bổ sung.

Có ba phương án với hình phạt chính. Phương án thứ nhất bao gồm: cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Phương án thứ hai bao gồm: phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Phương án ba bao gồm: phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Có hai phương án hình phạt bổ sung. Phương án thứ nhất bao gồm: công khai bản án, quyết định của tòa án; cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định; cấm huy động vốn; phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính. Phương án thứ hai bao gồm: cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định; cấm huy động vốn; phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính.

Hình phạt cảnh cáo được áp dụng đối với pháp nhân lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, nhưng chưa đến mức miễn hình phạt.

Phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với pháp nhân phạm tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng hoặc tội rất nghiêm trọng thuộc các nhóm tội phạm trong phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Đồng thời, là hình phạt bổ sung đối với pháp nhân phạm bất kỳ tội nào thuộc các nhóm tội nói trên.

"Tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn" được áp dụng đối với pháp nhân phạm tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến các hoạt động được ghi trong giấy phép, nhưng chưa đến mức tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Còn "đình chỉ hoạt động có thời hạn" được áp dụng đối với pháp nhân phạm tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng trong một số trường hợp nhưng chưa đến mức tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn:

Tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn được áp dụng đối với pháp nhân phạm tội đặc biệt nghiêm trọng mà tòa án xét thấy không thể áp dụng các hình phạt khác nhẹ hơn.

Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định được áp dụng khi xét thấy nếu để pháp nhân bị kết án kinh doanh hoặc hoạt động trong lĩnh vực đó, thì có thể gây nguy hại cho tính mạng, sức khỏe của con người hoặc cho xã hội.

Cấm huy động vốn được áp dụng khi xét thấy nếu để pháp nhân bị kết án huy động vốn thì có nguy cơ tiếp tục phạm tội. Các hình thức cấm huy động vốn bao gồm: cấm vay vốn ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc các quỹ đầu tư; cấm phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu; cấm huy động vốn khách hàng; cấm liên doanh, liên kết trong và ngoài nước; cấm hình thành quỹ tín thác bất động sản.

Ngoài ra, pháp nhân phạm tội còn bị buộc bồi thường thiệt hại; khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra...

Quang Chung (theo TBKTSG)

Mời bạn đọc góp ý kiến




CAPTCHA
 Ý kiến bạn đọc

gỗ nhân tạo conwood,gỗ conwood,sàn gỗ ngoài trời,gỗ ngoại thất

máy phát điện,máy phát điện dân dụng, máy phát điện gia đình, máy phát điện nhập khẩu