TS Vũ Đình Ánh: Cơ cấu lại nền kinh tế, mô hình phát triển nhằm tránh rủi ro, chẳng hạn như tác động của cuộc khủng hoảng vừa rồi là việc làm cần thiết. Việt Nam không bị khủng hoảng mà chỉ bị ảnh hưởng bởi phụ thuộc quá nhiều vào bên ngoài về tiêu thụ hàng hóa, vốn đầu tư cũng như các nguồn lực khác: phát triển trong nước, nguồn lực nhân dân… Tái cơ cấu nền kinh tế cần rất nhiều thời gian, cần từ 5-10 năm. Việc thay đổi này phải rất đồng bộ. Ví dụ, không thể thay đổi cơ cấu kinh tế mà không thay đổi cơ cấu lao động, không thể thay đổi cơ cấu vốn đầu tư nếu không quan tâm tới hiệu quả vốn đầu tư.

TS Vũ Đình Ánh: Trong quá trình đó, các nhà hoạch định phải xác định được mục tiêu sau 5-10 năm thì nền kinh tế có cơ cấu như thế nào? Thực hiện ra sao? Cần bao nhiêu tiền để thực hiện? Ví dụ, phải xác định được, 5 năm sau (hoặc 10 năm sau), công nghiệp chiếm bao nhiêu phần trăm, dịch vụ chiếm bao nhiêu, nông nghiệp chiếm bao nhiêu? Không dừng lại ở đó, kịch bản này cần phải chi tiết hơn là trong công nghiệp, công nghiệp chế biến là bao nhiêu, công nghiệp khai khoáng là bao nhiêu? Cơ cấu kinh tế năm 2020 như thế nào? Năm 2007, nông nghiệp chiếm 22%, năm 2008 là 21%, 10 năm nữa sẽ là 10% chẳng hạn. Và như vậy, 90% còn lại sẽ phải tính toán để phân chia, công nghiệp và dịch vụ tỷ lệ như thế nào? Đây là bài toán mấu chốt trong cả nội dung kinh tế.

Tại diễn đàn phát triển kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc vừa rồi, Hàn Quốc cho rằng Việt Nam phát triển dựa trên FDI và xuất khẩu trong khi Hàn Quốc phát triển dựa trên nguồn lực từ tập đoàn lớn. Khi tái cơ cấu, Việt Nam nên đi theo hướng nào?

TS Vũ Đình Ánh: Việt Nam không học theo Hàn Quốc được. Định hướng phát triển dựa trên xuất khẩu của mình không sai lầm, nhưng triển khai thực hiện thì chưa đúng bởi để xuất khẩu được, mình phải nhập khẩu rất nhiều. Giả sử xuất khẩu đạt 62 tỷ USD mà nhập khẩu có 50 tỷ USD thì quá tốt. Còn thay thế định hướng xuất khẩu và phát triển dựa vào FDI bằng nội lực như Hàn Quốc thì khó. Chúng ta không thể khuyến khích phát triển ồ ạt doanh nghiệp nhỏ và vừa bởi khó quản lý và hiệu quả rất lâu mới thu lại được; thành lập tập đoàn lớn thì họ chỉ đại diện cho 1 nhóm lợi ích.

Khi tái cơ cấu nền kinh tế, cần soi lại các tập đoàn Việt Nam xem họ đang đứng ở vị trí nào, quy mô ra sao, đang hướng vào thị trường trong nước hay nước ngoài. Nếu đầu tư ra nước ngoài, họ phải đại diện cho đất nước, nếu không sẽ giống như Nga, đầu tư ra nước ngoài cực lớn nhưng hoàn toàn là tài sản cá nhân. Đầu tư ra nước ngoài khi ấy là chảy máu ngoại tệ.